تابع mail در PHP

در این مقاله ما خواهیم دید که چگونه زبان PHP  را برای ارسال ایمیل تنظیم کنیم و همچنین نحوه فرستادن ایمیلهای HTML و ایمیلهای همراه با فایل ضمیمه (Attachment)  را بررسی خواهیم کرد.


قبل از اینکه به کمک PHP بتوانیم ایمیل بفرستیم باید PHP را برای این کار تنظیم کنیم.دقیقا مانند اینکه بخواهیم برنامه ارسال و دریافت ایمیل (مانند outlook ) را تنظیم کنیم.

برای این کار هم باید سراغ فایل php.ini رفته و آن را با editor دلخواه خودتان باز کنید.اگر میخواهید کدهای خودتان را بر روی سروری غیر از سیستم خودتان اجرا کنید از این مرحله صرف نظر کنید و فرض را بر این بگزارید که سرور شما برای انجام این کار تنظیم شده است و در نتیجه به مرحله بعد بروید.

در فایل php.ini در قسمتی که با [mail function] عنوان گزاری شده است گزینه ای دارید به نام SMTP که باید مقدار آن را SMTP ایمیلتان بگذارید مثلا mail.softhome.net

البته در فایل php.ini تنظیمات برای سرورهای ویندوز و لینوکس را جدا در نظر گرفته و شما باید بر اساس سیستمی که استفاده میکنید چیزی شبیه زیر را داشته باشید :

برای سیستمهای ویندوز :

[mail function]

; Setup for Windows systems

SMTP = smtp.my.isp.net

sendmail_from =

و برای سیستمهای لینوکس :

[mail function]
; Setup for Linux systems
sendmail_path = /usr/sbin/sendmail -t
sendmail_from =

وقتی تنظیمات را انجام دادید وب سرور خود را restart کنید و اکنون همه چیز برای ارسال ایمیل آماده است!

ارسال ایمیل ساده (Plain Email) :

حقیقتا از روشی که PHP برای ارسال ایمیل در نظر گرفته ساده تر نمی توان تصور کرد! در حقیقت شما می توانید ارسال ایمیل را با تنها نوشتن یک خط انجام دهید! مانند زیر :

<?php

mail(' ', 'Subject', 'Your message here.');

?>

خط بالا یک ایمیل را به آدرس ' ' با موضوع 'Subject' و 'Your message here.' به عنوان متن نامه ارسال می کند.

همانطور که مشاهده کردید PHP ارسال ایمیل را بسیار ساده کرده است . ولی چندین راه حل پیشرفته وجود دارد که به ما این امکان را می دهد که ایمیلهای HTML و ایمیلهای همراه با فایل ضمیمه بفرستیم.

قبل از هر چیز این نکته را متذکر شوم که اگر mail system ی که شما در php.ini  تعریف کرده اید ایمیل ارسالی را برگشت (reject) دهد {برای مثال اگر در قسمت To آدرس یک ایمیل درست را ننوشته باشیم} این تابع یک پیغام خطا در مرورگر کاربر نمایش خواهد داد ، دقیقا مانند اتفاقی که در مورد سایر تابعهای PHP می افتد.

اما همانطور که می دانید ما می توانیم با نوشتن علامت @ قبل از تابع  از نوشتن پیغام خطا در مرورگر کاربر جلوگیری کنیم.

اگر این نکته را با چیزی که تابع mail بر می گرداند (true یا false بسته به اینکه ایمیل ارسال شده باشد یا خیر) ترکیب کنیم کد زیر را خواهیم داشت :

<?php

if (@mail($to, $subject, $message)) {

echo('<p>Mail sent successfully.</p>');

} else {

echo('<p>Mail could not be sent.</p>');

}

?>

به یاد داشته باشید که ارسال ایمیل نمی تواند تضمینی بر دریافت آن در مقصد باشد. برای مثال اگر یک ایمیل به آدرس بفرستیم و فرض بر این باشد که این آدرس اصلا وجود ندارد ، این آدرس برای تابع mail قابل قبول است و true را بر می گرداند ولی مطمئنا این ایمیل از بین می رود چون کسی صاحب آن نیست ، پس در این مورد کاری از دست PHP بر نمی آید.

وقتی که می خواهیم یک ایمیل را به چندین آدرس بفرستیم کافیست که در پارامتر اول تمام آدرس ها را پشت سر هم نوشته و آنها را با علامت کاما "،" از هم جدا کنیم. برای مثال :

<?php

mail(' , ',

'An email to two people', 'Message goes here.');

?>

خب ، تا حالا اصول فرستادن یک ایمیل را بررسی کردیم ، اما بپردازیم به اصل مطلب و mail header ها و اینکه چه کارهایی میتوانیم با آنها انجام دهیم!


ایمیلهای HTML و header ها :

اکنون شما میتوانید از اسکریپتهای PHP خود ایمیل بفرستید ، چقدر جالب! من مطمئنم وقتی یاد بگیرید که چگونه ایمیلهای HTML بفرستید احساس قدرت بیشتری خواهید کرد! پس ادامه میدهیم J

برای اینکه ایملهای HTML را درک کنید ابتدا باید headerهای یک ایمیل را بشناسید. هر ایمیل دریافتی از دو قسمت تشکیل شده است: headerها و متن نامه (message body) . در زیر نمونه یک ایمیل ساده که برنامه ایمیل شما دریافت کرده است را می بینیم :

Return-Path: < >

Delivered-To:

Received: ...several lines like this...

From: Sender < >

To: You < >

Subject: A Simple Message

Date: Mon, 11 Feb 2002 16:08:19 -0500

Organization: Sender's Company

X-Mailer: Microsoft Outlook, Build 10.0.2616

Hi there! <tap> <tap> Is this thing on?

تمام خطوط بالای خط سفید header ها هستند. در واقع یک ایمیل می تواند بیشتر از اینها هم header داشته باشد ولی برای اختصار در این مثال چند مورد اصلی را ذکر کرده ام.

همانطور که می بینید هر خط از header ها با نام آن header شروع می شود (From:, To:, Subject:, Date:, etc.) و در ادامه آنها هم چند مقدار (value) قرار گرفته است. بیشتر header ها استاندارد شده هستند و یک مفهوم خاص برای mail program یا mail server ی که مسئول رساندن ایمیل به ما هستند، دارند . اما header های غیر استاندارد هم وجود دارند و مشخصه انها این است که با X- شروع می شوند ( مانند X-Mailer: که اغلب برای نشان دادن برنامه ای که برای ارسال ایمیل استفاده شده است به کار می رود)

نکته: اگر مقدار (value) یک header نیاز به بیش از یک خط داشته باشد ، خطوط اضافه باید با یک فاصله از سر خط شروع شوند. یک مثال در این زمینه را در قسمت بعد خواهیم دید.

وقتی که برنامه ایمیل شما به خط سفید (blank line) رسید می فهمد که header های نامه تمام شده و از این به بعد محتویات متن نامه است که باید نشان داده شود. در مثال ما ، متن نامه همان خط آخر است.

تابع mail در PHP به شما اجازه می دهد که headerهای مورد نظر خودتان را به نامه اضافه کنید و PHP آنها را به header هایی که خود به صورت اتوماتیک تولید می کند اضافه میکند. برای نمونه در مثال پایین یک header با عنوان X-Mailer: به نامه اضافه کرده ایم که PHP 4.x را به عنوان برنامه فرستنده ایمیل معرفی می کند.

<?php

mail(' ', 'Subject', 'Your message here.',

'X-Mailer: PHP 4.x');

?>

پارامتر چهارم که یک پارامتر اختیاری است اغلب برای نشان دادن From ایمیل استفاده می شود ( علاوه بر Fromی که به صورت پیش فرض در php.ini تعریف کرده ایم). پس اجازه بدهید که یک header از نوع From به نامه اضافه کنیم تا این کار را برای ما انجام دهد:

<?php

mail(' ', 'Subject', 'Your message here.',

"From: \nX-Mailer: PHP 4.x");

?>

با توجه به اینکه headerها هر کدام در یک خط باید قرار داشته باشند پس ما باید هر دو خط را با \n از هم جدا کنیم ( که این نیز خود نشان دهنده این است که ما باید پارامتر چهارم را درون

"   "  قرار دهیم برای اینکه PHP به کاراکترهای خاص نظیر \n اگر درون ‘      ‘ قرار داشته باشند توجه نمی کند)

Header های دیگری هم هستند که نام فرستنده و گیرنده نامه را قبل از آدرس ایمیل آنها مینویسد؛ به این صورت : name <email>

مثال :

<?php

mail(' ', 'Subject', 'Your message here.',

"To: The Receiver < >\n" .

"From: The Sender < >\n" .

"X-Mailer: PHP 4.x");

?>

توجه داشته باشید که برای اضافه کردن نام به قسمت To ، نمی توانیم نام را در پارامتر اول جا دهیم و تنها راه ممکن این است که یک header با عنوان To: به headerها اضافه کنیم.

Headerهای CC: و Bcc: هم وجود دارند که مورد استفاده آنها را حتما خودتان می دانید:

<?php

mail(' , , ',

'Subject', 'Your message here.',

"To: The Receiver < >\n" .

"From: The Sender < >\n" .

"cc: Interested < >\n" .

"Bcc: Me Too < >\n" .

"X-Mailer: PHP 4.x");

?>

فقط توجه داشته باشید که آدرس ایمیل تمام گیرنده ها به ترتیب To و cc و Bcc در پارامتر اول نوشته شده است ، این نکته در جایی ذکر نشده است ولی من با تکیه بر تجربیات شخصی خودم به این نکته پی برده ام که اگر می خواهید ایمیل به تمام گیرنده ها برسد باید این کار را بکنید ( مخصوصا در سرورهای ویندوز که زیادی حساس هستند!)


اخطار باگ:

دو باگ برای تابع mail در PHP وجود دارد که من اخیرا در PHP نسخه 4.1.0 دیده ام ؛ اول اینکه هدر Cc: باید اینگونه تایپ شود: cc: یا CC: یعنی هر دو حروف بزرگ یا هر دو کوچک ... ترکیبی از حروف کوچک و بزرگ قاعدتا باید کار کند ولی اینطور نیست!

دوم اینکه در سرورهای ویندوز هدر Bcc: درست کار نمی کند. همانطور که می دانید هنگام ارسال نامه ، هدر Bcc: باید از بین headerها حذف شود ، ولی اینگونه نیست و گیرنده ایمیل می تواند هدر Bcc: را در بین هدر ها ببیند!


خب حتما سوال می کیند که این همه چه ربطی به فرستادن ایمیل های HTML داشت؟!

جواب : چند header خاص هستند که باعث می شوند برنامه دریافت کننده ایمیل آن را به عنوان ایمیل HTML بشناسد.

<?php

mail(' ', 'Subject',

'<html><body><p>Your <i>message</i> here.</p></body></html>',

"To: The Receiver < >\n" .

"From: The Sender < >\n" .

"MIME-Version: 1.0\n" .

"Content-type: text/html; charset=iso-8859-1");

?>

به متن نامه که با فرمت HTML نوشته شده و همچنین هدر های Mime-Version: و Content-type: توجه داشته باشید.

هدر Mime-Version: نشان دهنده این است که standard extended mail format مورد استفاده است.( Mime مخفف Multipurpose Internet Mail Extensions می باشد) که به ایمیل اجازه می دهد علاوه بر متن ساده دارای محتویات Content-type هم باشد. و هدر Content-type: مشخص می کند که متن از نوع HTML می باشد.

ترکیب Text و HTML در یک ایمیل (Mixed Messages):

یک ایمیل می تواند شامل ترکیبی از text ساده و html باشد که این باعث می شود ایمیل در بیشتر برنامه های ایمیل قابل دیدن باشد و دیگر شما قدرت html را به خاطر کاربرانی که از برنامه های قدیمی استفاده می کنند قربانی نمی کنید.

توجه داشته باشید که ایمیلهای ترکیبی (mixed messages) ضعف های خاص خود را نیز دارا هستند .مثلا به خاطر اینکه شما دو نسخه از ایمیل را در یک ایمیل ارسال می کنید پس قاعدتا حجم ایمیل ارسالی از حجمی که باید به طور معمول داشته باشد بیشتر است و این نکته را هم به خاطر داشته باشید که برنامه های ایمیل قدیمی که mixed messages را تشخیص نمی دهند ممکن است هر دو نسخه از ایمیل را به صورت فایلهای ضمیمه نشان دهند (یکی text و دیگری html).

اجازه دهید نگاهی به یک ایمیل ترکیبی (mixed messag) ساده بیندازیم و سپس کد PHP برای ارسال آن را بنویسیم:

Date: Mon, 11 Feb 2002 16:08:19 -0500

To: The Receiver < >

From: The Sender < >

Subject: A simple mixed message

MIME-Version: 1.0

Content-Type: multipart/alternative;

boundary="==Multipart_Boundary_xc75j85x"

This is a multi-part message in MIME format.

--==Multipart_Boundary_xc75j85x
Content-Type: text/plain; charset="iso-8859-1"
Content-Transfer-Encoding: 7bit

This is the text portion of the mixed message.

--==Multipart_Boundary_xc75j85x
Content-Type: text/html; charset="iso-8859-1"
Content-Transfer-Encoding: 7bit

<html>
<body>
<p>This is the <b>HTML portion</b> of the mixed message.</p>
</body>
</html>

--==Multipart_Boundary_xc75j85x--

بعد از headerهای اصلی در بالای message ، هدر MIME-Version: 1.0 را داریم. Headerی که ما را قادر می سازد جنبه های پیشرفته تر ایمیل را بسازیم. هدر Content-Type: جایی است که اصل ماجرا شروع می شود:

Content-Type: multipart/alternative;
boundary="==Multipart_Boundary_xxc75885"

هدر Content-Type: را برابر با multipart/alternative قرار داده ایم که یک نمونه خاص است و به ما این قدرت را می دهد که در ایمیل دو یا چند فرمت مختلف را داشته باشیم ( تا برنامه ایمیل کاربر مناسب ترین آن را انتخاب کند و نمایش دهد).

به علاوه اینکه ما از Content-Type برای set کردن یک رشته boundary استفاده کرده ایم.

برای اینکه خطوط header ها کوتاه باشد این قسمت از هدر Content-Type: را در خط دوم قرار داده ایم و همانطور که قبلا اشاره کردم باید با مقداری فاصله از سر خط آن را بنویسیم تا مشخص شود که ادامه header قبلی است.

در این مثال من از "==Multipart_Boundary_xc75j85x" استفاده کرده ام. این رشته معنا و مفهوم خاصی ندارد (boundary در لغت به معنای مرز و سرحد می باشد و در تابع mail مرز هر قسمت از ایمیل را مشخص می کند مثلا اینکه از کجا تا کجا مربوط به قسمت text ایمیل است و از کجا تا کجا مربوط به قسمت html)

من از کاراکترهایی مانند علامت مساوی و underline و یک رشته تصادفی متشکل از اعداد و حروف برای درست کردن رشته boundary استفاده کرده ام و در آخر ما از این رشته برای تقسیم کردن message به چند قسمت استفاده می کنیم.

جمله "This is a multi-part message in MIME format." هم برای کاربران برنامه های ایمیل قدیمی آورده شده است تا اگر احیانا ایمیل در برنامه آنها درست نمایش داده نمی شود دلیل آن را بدانند!

پس از آن رشته boundary آمده است که شروع قسمت اول ایمیل را اعلام می کند :

--==Multipart_Boundary_xc75j85x

Content-Type: text/plain; charset="iso-8859-1"

Content-Transfer-Encoding: 7bit

This is the text portion of the mixed message.

حتما توجه کنید که وقتی می خواهیم رشته boundary را در کد بگذاریم باید با دو علامت dash پشت سر هم (--) شروع آن را اعلام کنیم.

پس از boundary اول ، قسمت text ایمیل را می نویسیم. هر قسمت از message با یک زوج header همراه است که Content-Type و  Encoding آن را مشخص می کنند. در قسمت text مثال ما Content-Type برابر با text/plain (و با charset استاندارد iso-8859-1) و  Encoding این قسمت 7bit می باشد(plain ASCII text)

خط سفید نشان دهنده پایان header ها می باشد و در ادمه متن نامه آمده است.

و پس از همه اینها قسمت html شروع می شود :

--==Multipart_Boundary_xc75j85x

Content-Type: text/html; charset="iso-8859-1"

Content-Transfer-Encoding: 7bit

<html>
<body>
<p>This is the <b>HTML portion</b> of the mixed message.</p>
</body>
</html>

header ها در این قسمت نیز مانند قسمت text ایمیل هستند به جز در مورد Content-Type که text/html ذکر شده است. پس از متن (body) نامه که به زبان html نوشته شده است نوبت به بستن boundary می رسد :

----==Multipart_Boundary_xc75j85x

( بستن boundary هم مانند شروع آن با دو علامت dash پشت سر هم مشخص می شود)

همانطور که می بینید ایمیلهای ترکیبی (ترکیب text و html) پیچیده به نظر می رسند ولی در حقیقت این طور نیست و با یک نگاه عمیق تر به سادگی آنها پی می بریم.

تنها در قسمت تولید رشته boundary است که باید کمی مهارت به خرج دهیم ، من از این روش برای تولید رشته boundary استفاده می کنم:

<?php

$semi_rand = md5(time());

$mime_boundary = "==Multipart_Boundary_x{$semi_rand}x";

?>

در حقیقت unix timestamp کنونی سیستم را با الگوریتم MD5 تبدیل به یک رشته شبه تصادفی کرده ایم. از این رشته هم برای استفاده در رشته boundary استفاده می کنیم.

با در نظر گرفتن تمام اینها شما باید بتوانید یک mixed message را با استفاده از PHP ارسال کنید.

به طریقه دو نیم کردن message با استفاده از رشته boundary خوب دقت کنید که در قسمت ضمیمه کردن فایل هم به آن احتیاج خواهیم داشت.

ضمیمه کردن فایل (File Attachments)

ارسال فایل ضمیمه همراه ایمیل هم تقریبا شبیه ارسال mixed message می باشد به جز در مورد Content-Type که برای کل message در نظر گرفته شده است (multipart/mixed به جای multipart/alternative).

یادآوری : منظور از"Content-Type که برای کل message در نظر گرفته شده است " همان Content-Type است که در پارامتر چهارم تابع mail قرار داده ایم و همانطور که دانستید یک ایمیل می تواند چندین Content-Type مختلف داشته باشد ( قسمت های text و html و attachment هر کدام Content-Type خاص خود را دارند و تابع mail هم Content-Type کلی برای همه آنها در نظر می گیرد که در اینجا multipart/mixed است)

یک header جدید به نام Content-Disposition هم داریم که به برنامه ایمیل کاربر می گوید چطور با آن قسمت از ایمیل برخورد کند ، مثلا برای قسمت attachment این را داریم :

Content-Disposition: attachment

اجازه دهید که یک form را طراحی کنیم که پس از submit ایمیل را همراه با فایل ضمیمه (در صورت وجود) به مقصد ارسال کند.

من خط به خط این اسکریپت را توضیح خواهم داد ، در نتیجه در پایان شما علاوه بر داشتن یک تکه کد به درد بخور ، طریقه کارکرد آن را هم به خوبی فرا خواهید گرفت:

کد را از اینجا داونلود کنید

ابتدا مقادیر submit شده را در متغیرهایی قرار میدهیم ( فرض بر این است که register globals= off می باشد)

<?php

// Read POST request params into global vars
$to      = $_POST['to'];
$from    = $_POST['from'];
$subject = $_POST['subject'];
$message = $_POST['message'];

فایلهایی را که upload می کنیم در یک آرایه خاص به نام $_FILES قرار می گیرند و در نتیجه ما به راحتی می توانیم مقادیر مورد نیاز را از آن بگیریم.

// Obtain file upload vars

$fileatt      = $_FILES['fileatt']['tmp_name'];

$fileatt_type = $_FILES['fileatt']['type'];

$fileatt_name = $_FILES['fileatt']['name'];

برای مختصر شدن مقاله فرض میکنیم که پارامتر های $to و $from دارای مقادیری valid هستند (آدرس ایمیل) و ما آنها را چک نمی کنیم ( به طور عادی آنها باید با regular expressions چک شوند )

در مرحله بعد header ایمیل را کامل می کنیم ، برای شروع مقدار from را در آن قرار می دهیم:

$headers = "From: $from";

(این $header در پارامتر چهارم تابع mail قرار می گیرد)

سپس متغیر $fileatt را چک می کنیم که آیا path و نام فایل upload شده را در خود دارد یا خیر. برای این کار دستوری داریم به نام is_uploaded_file و از آن استفاده می کنیم:

if (is_uploaded_file($fileatt)) {

// Read the file to be attached ('rb' = read binary)

$file = fopen($fileatt,'rb');

$data = fread($file,filesize($fileatt));

fclose($file);

در این قسمت محتویات و مشخصات فایل را در متغیر $data قرار داده ایم.

الان باید header های ایمیل را جوری تنظیم کنیم تا بنواند نامه های multipart/mixed بفرستد :

// Generate a boundary string
$semi_rand = md5(time());
$mime_boundary = "==Multipart_Boundary_x{$semi_rand}x";

// Add the headers for a file attachment
$headers .= "\nMIME-Version: 1.0\n" .
"Content-Type: multipart/mixed;\n" .
" boundary=\"{$mime_boundary}\"";

و حالا می رسیم به متن نامه :

این دقیقا همان قسمت text در مبحث قبلی می باشد؛

// Add a multipart boundary above the plain message
$message = "This is a multi-part message in MIME format.\n\n" .
"--{$mime_boundary}\n" .
"Content-Type: text/plain; charset=\"iso-8859-1\"\n" .
"Content-Transfer-Encoding: 7bit\n\n" .
$message . "\n\n";

و اکنون با استفاده از روش Base64 فایل ضمیمه را به باینری تبدیل می کنیم ( مناسب برای ارسال با ایمیل). تمامی برنامه های معروف ایمیل از روش Base64 encoding پشتیبانی می کنند ، پس ما هم از این روش استفاده می کنیم. خوشبختانه PHP هم یک تابع برای Base64 encoding در نظر گرفته است:

// Base64 encode the file data
$data = chunk_split(base64_encode($data));

ما الان تمام چیزهایی که برای ضمیمه کردن فایل لازم بود را داریم. این هم از کد:

// Add file attachment to the message
$message .= "--{$mime_boundary}\n" .
"Content-Type: {$fileatt_type};\n" .
" name=\"{$fileatt_name}\"\n" .
"Content-Disposition: attachment;\n" .
" filename=\"{$fileatt_name}\"\n" .
"Content-Transfer-Encoding: base64\n\n" .
$data . "\n\n" .
"--{$mime_boundary}--\n";
}

این قسمت از کد تمام تغییرات و توضیحاتی را که لازم بود تا فایل را به عنوان attachment در نامه جا دهیم اعمال می کند.

اکنون باید با استفاده از تابع mail نامه را بفرستیم :

// Send the message

$ok = @mail($to, $subject, $message, $headers);

if ($ok) {

echo "<p>Mail sent! Yay PHP!</p>";

} else {

echo "<p>Mail could not be sent. Sorry!</p>";

}

?>

و این بود تمام چیزی که برای ارسال ایمیل باید می دانستیم!

خلاصه :

در این مقاله به احتمال زیاد چیزهایی را درباره ایمیل آموختید که تا کنون شاید نمی دانستید.دانستیم که چگونه با تابع قدرتمند mail کارهای پیشرفته انجام دهیم.

آموختیم که :

چگونه header های ایمیل را تنظیم کنیم ؛

ایمیلهای html بفرستیم ؛

هر دو فرمت html و plain text را در یک ایمیل قرار دهیم.

و سر انجام ....

با اضافه کردم چند تکنیک جدید به همه اینها توانستیم یک فایل را ضمیمه ایمیل کنیم.


اگر آدم پر حوصله ای هستید تلاش کنید تا این کد را برای ضمیمه کردن چند فایل در یک نامه گسترش دهید و یا متن های html را پشتیبانی کنید. و یا اگر یک برنامه نویس شی گرا هستید تلاش کنید تا یک کلاس بسازید که تمام تابع هایی که ما به کار بردیم را encapsulate کند.

اگر واقعا علاقه مند شده اید  RFC for MIME extensions را چک کنید تا از تمام قابلتهایی که ایمیل دارد مطلع شوید. (RFC 2045)

منبع : sitepoint.com
موفق باشید
عبدالحمید جوکار