درایوهای نوری ( Optical Drives )
سازندگان زیادی ، نوت بوک ها را با DVD-RW ارائه می کنند، اما به طور معمول، اکثر نوت بوک ها مجهز به Combo(CD-RW & DVD-ROM) می باشند. البته نوت بوک های ارزان قیمت فقط CD-RW دارند. حتما یک پخش کننده DVD برای نمایش فیلم های DVD به صورت Internal داشته باشید.
داشتن درایوهای فقط خواندنی CD یا DVD ، حدود 50 تا 75 هزار تومان قیمت را کاهش می دهد. اضافه کردن امکان رایت بر روی DVD ، گران تمام می شود(حدود 230 هزار تومان). اگر نیاز به DVD-RW دارید، حتماً توجه کنید که نوع چند فرمته (Multi Format) آن را بخرید که امکان رایت بر روی DVD های + و -  را هم داشته باشد( DVD-R , DVD+R ) . در عین حال تمام پخش کننده های DVD  ، فرمت های مختلف DVD را می خوانند.

کارت گرافیک
اگر شما از نوت بوک خود برای اتصال به یک مانیتور دیگر یا یک ویدئو پروژکتور استفاده می کنید و قصد ارائه مطالب از آن طریق در سمینارها و میز گردها و ... دارید، نیاز به یک گرافیک با 32 یا 64 مگا بایت حافظه اختصاصی (Dedicated) دارید. مطمئن شوید که حافظه شما اختصاصی می باشد و از نوع اشتراکی (Shared  )  نباشد. در این حالت، چیپ گرافیکی نوت بوک شما، حافظه مورد نیاز خود را از حافظه اصلی سیستم می گیرد و طبیعتاً مقداری کارایی دستگاه را پایین می آورد. چیپ های گرافیکی Shared ، به نام های دیگری هم مثل (Universal Memory Architecture)UMA  یا (Shared Memory Architecture)SMA یا (Dynamic Video Memory Tech.)DVM معروف می باشند.
در حالت کلی، اگر شما قصد کار کردن با برنامه های گرافیکی و طراحی دارید و یا قصد انجام بازی های 3 بعدی دارید و یا از نظر مالی مشکلی ندارید و خواهان بهترین هستید، نوت بوک هایی را بخرید که حافظه گرافیکی آنها اختصاصی می باشند. معروف ترین چیپ های گرافیکی با حافظه اختصاصی، Nvidia GeForce2GO  و ATi Mobility Radeon با 64 یا 128 مگابایت حافظه می باشند.

BAY
BAY به بخش هایی از نوت بوک گفته می شود که در درجه اول برای درایوهای قابل جابجایی و در قدم بعدی برای تجهیزات جانبی استفاده می شوند. یک نوت بوک که دارای دو تا BAY می باشد، یک BAY داخلی برای دیسک سخت خود دارد و یک BAY ثانویه برای درایو CD یا DVD، فلاپی و یا باطری دوم دارد. یک نوت بوک با سه BAY ، احتمالاً یک فلاپی درایو داخلی هم دارد. همانطوریکه قابل پیش بینی بود، درایوهای فلاپی کاملاً از روی نوت بوک ها حذف شدند و در صورتیکه واقعاً به آنها نیاز دارید، باید از فلاپی درایو USB که حدود 30 هزار تومان می باشد، استفاده کنید. البته بعضی از نوت بوک های بزرگ، فلاپی را به صورت یک انتخاب در اختیار خریداران قرار می دهند که می توان آن را در آورد و به جای آن یک درایو نوری دوم، یک هارد دیسک دوم، یک درایو Zip یا یک باطری دوم قرار داد.

 

شکل 7 : دو نمونه از BAY

 

Bluetooth
برای انتقال اطلاعات به صورت بی سیم و در فواصل کوتاه (تا 10 متر) بین نوت بوک ها، گوشی های موبایل، PDA ها، پرینترها و ... استفاده می شود. امروزه روی اکثر نوت بوک ها وجود دارد. بلوتوث یک رقیب برای شبکه های بی سیم نیست. با یک رابط USB به Bluetooth می توان این قابلیت را به نوت بوک های فاقد آن اضافه کرد. قیمت آن حدود 20 هزار تومان می باشد.

 

 

شکل8 : دو نمونه از تبدیل های Bluetooth

 

Kensington slot
یک کانکتور عمومی می باشد که برای محافظت و قفل کردن فیزیکی نوت بوک استفاده می شود و هر قفل نوت بوکی که بخرید، با این کانکتور مطابقت دارد. حتما یک قفل امنیتی داشته باشید. هر سال، صدها هزار نوت بوک دزدیده می شوند. کابلی که نوت بوک را به میز قفل می کند را تهیه کنید.

 

 

شکل9 : قفل و کابل محافظ نوت بوک

 

Docking station
بعضی از نوت بوک ها (مخصوصاً مدل های ارزان تر و سبک تر) از تجهیزات قدیمی تر مثل پرینترهای پارالل، مودم های سریال و ماوس های PS/2 پشتیبانی نمی کنند. اگر شما از این تجهیزات دارید، باید مطمئن شوید که دستگاه شما پورت های لازم برای اتصال این تجهیزات را داشته باشد و در غیر این صورت شما مجبورید تجهیزات جانبی جدیدی که از طریق پورت USB یا FireWire به دستگاه شما متصل می شوند، بخرید. بعضی از نوت بوک ها از وسیله ای به نام Docking Station استفاده می کنند که این وسیله پورت های قدیمی را هم علاوه به پورت های جدید ارائه می کند. یک قطعه جانبی می باشد که به نوت بوک متصل شده و امکان استفاده از درایوهای بیشتر(BAY های بیشتر) و پورت های متنوع تری را فراهم می کند. این عبارت بیشتر در بازار مصطلح می باشد و معمولاً گاهی به غلط با نام Port Replicator در میان عموم شناخته می شود. Replicator ها معمولاً فقط امکان اضافه کردن پورت ها را می دهند و جایی برای درایوها ندارند.

 

 

شکل10 : Docking Station

 

Replicator Port
یک وسیله سخت افزاری که به یک نوت بوک متصل می شود و همه کابل ها (مودم، پرینتر، برق، ماوس و... ) به آن متصل می شوند. در غیر این صورت شما باید تمامی کابل ها را به پورتهای خود نوت بوک متصل کنید. این وسیله از Docking Station ، ساده تر و ارزان تر می باشد. اکثر آنها دارای یک پورت قفل امنیتی هم می باشند.

 

 

شکل11 : Port Replicator

 

پورت  USB
یک پورت همه منظوره ورودی ـ خروجی می باشد که امکان اتصال دوربین دیجیتال، ماوس،  درایوهای خارجی، پرینتر، Mp3-Player، Flash-Memory و ... را می دهد. یک نوت بوک معمولاً بین یک تا 4 پورت USB دارد. همه نوت بوک های امروزی دارای پورت های USB2.0 می باشند که نرخ انتقال آنها به 480Mbps هم می رسد. نوت بوک های اولیه دارای پورت های UBS 1.1 بودند که نرخ انتقال آنها 12 Mbps بود. خلاصه هر چه تعداد USBها بیشتر باشد، بهتر است.

پورت( FireWire  ( IEEE 1394
یک پورت با سرعت بالا حدود 400Mbps  می باشد که معمولاً برای انتقال کلیپ های ویدئویی از دوربین های ویدئویی دیجیتال (DV ) به نوت بوک ها استفاده می شود. در حالی که پورت های USB ، از آنها بسیار متداول تر می باشند و کاربردهای وسیع تری دارند.

 

 

شکل12 : پورت FireWire و USB

 

 

Connectivity
امروزه اتصال به اینترنت، اتصال به شبکه های محلی، اتصال به شبکه های بی سیم، اتصال به شبکه های خانگی، اتصال به سرویس های آنلاین، اتصال به شبکه های Bluetooth و... نیاز اکثر کاربران می باشد. بنابراین اگر نوت بوک شما دارای این ویژگی ها باشد، زندگی را بر خود آسان تر کرده اید!
خلاصه انواع اتصالات و ارتباطات یک نوت بوک در جدول زیر آمده است:

 

جدول 2: انواع اتصالات و ارتباطات در نوت بوک

 

شکل13 : MiniPCI و Slot مربوط به آن

 

شکل14 :دو  نمونه از PC Card

داغ شدن
بررسی کنید که وقتی نوت بوک را روی پای خود می گذارید و مدتی کار می کنید، زیر نوت بوک به طور غیر طبیعی داغ می شود یا نه؟ البته اندکی گرم شدن طبیعی است، ولی اگر خیلی داغ شود، این نوت بوک خیلی مناسب کار بر روی پا در سفرهای طولانی نیست .

‍Card Slot
اخیراً نوت بوک ها ، مجهز به Card Slot هایی شده اند که برای استفاده از کار های حافظه قابل جابجایی مثل    Memory Stick(MS)  ،  MultiMedia Card(MMC) ، Secure Digital(SD)  ،   Compact Flash(CF) یا Smart Medio(SM) طراحی شده اند. بیشتر PDA ها، دوربین های دیجیتال و دیگر تجهیزات دیجیتال از کارت های CF استفاده می کنند. در عین حال بیشتر گوشی های موبایل از کارت های MMC استفاده می کنند.

 

شکل15 : انواع مختلف کارت های حافظه

کیف
حتماً برای محافظت از نوت بوک خود، یک کیف مخصوص نوت بوک تهیه کنید(از 15 تا 120 هزار تومان). یک کیف کوچک که دقیقاً متناسب با یک نوت بوک کوچک می باشد، قابل استفاده برای حمل درایوهای خارجی یا باطری دوم نمی باشد. اگر شما نوت بوک بزرگ تر هم بگیرید، این کیف قابل استفاده نیست.

 

شارژر اضافه
گاهی بعضی برای کاهش وزن کیف، یک شارژر در خانه و یکی در محل کار خود می گذارند. در این شرایط بهتر است یکی از این شارژرها، یک شارژر چند منظوره باشد که بتوان با آن PDA ، گوشی موبایل و ... را هم شارژ کرد . این شارژرها بین 70 تا 120 هزار تومان قیمت دارند .

هدایای فروشنده
به تجهیزات اضافی همراه دستگاه خود هنگام مقایسه قیمت ها توجه کنید. نرم افزارهای رایگان، پرینترها و دیگر تجهیزات جانبی می توانند چند ده هزار تومان به ارزش دستگاه شما بیفزایند. البته  هزینه مواد مصرفی را مخصوصاً در مورد پرینترها، بررسی کنید. قیمت جوهر بعضی از این پرینترهای جوهر افشان رایگان، می تواند هزینه نهایی آن را نسبت به یک پرینتر بهتر، از کارخانه دیگری، افزایش دهد. برای نرم افزارها هم بررسی کنید که شما یک نرم افزار فول ورژن به دست می آورید و یا یک نرم افزار آزمایشی 30 روزه!

Gigabit Ethernet
تمام نوت بوک ها به یک کارت شبکه 100Mbps داخلی مجهز هستند، ولی اخیراً تعدادی از آنها با کارت 1000Mbps یا Gigabit Ethernet وارد بازار شده اند.

گارانتی و وارانتی
وارانتی بدین معنا می باشد که کالا در اثر هر گونه اشکالی بدون هیچ پرسشی تعویض شود و گارانتی نیز به معنی تعمیر کالای فوق می باشد.(هر چند که متاسفانه در کشور ما این دو واژه کاملاً سلیقه ای تفسیر می شوند).
متوجه هزینه های پنهان دستگاه خود باشید، مخصوصاً به شرایط گارانتی یا خدمات رایگان ارائه شده، کاملاً دقت کنید. بعضی ها گارانتی محدود ارائه می کنند که کمتر از یک سال می باشد. شما ممکن است مجبور باشید هزینه بیشتری را پرداخت کنید تا مدت گارانتی شما افزایش یابد. بعضی دیگر پشتیبانی فنی را محدود می کنند، در این حالت ممکن است شما مجبور به پرداخت هزینه ای در هر بار مراجعه یا تماس تلفنی باشید. بعضی دیگر تعدادی از قطعات را (مثل باطری، شارژر،...) گارانتی نمی کنند که در صورت ایراد قطعات فاقد گارانتی، هزینه قابل توجه ای را باید بپردازید! به دنبال بهترین شرایط گارانتی بگردید. البته فقط به وعده های فروشندگان در مورد گارانتی بسنده نکنید و حتماً در مورد آن تحقیق کنید. درباره افزایش گارانتی فکر کنید. افزایش گارانتی به معنای دادن پول بیشتر به فروشنده می باشد. خیلی خوب است که خریدار بداند که اگر نوت بوکش شکست، فروشنده یک نوت بوک نو به او می دهد!
با هر قیمتی که خرید می کنید، از یک شرکت مشهور و پایدار بخرید. اگر خیلی اشتیاق دارید که یک نوت بوک خاصی با ویژگی های منحصر به فرد بخرید، گول مغازه های کوچک و غیر معتبر را نخورید و حتماً به مراکز معتبر مراجعه کنید.

دوستداران پورت سریال!
با اینکه تقریباً نسل پورت سریال منقرض شده است، هنوز هم کسانی هستند که از آن استفاده می کنند. معمولاً این عده از این پورت برای کنترل دستگاه های الکترونیکی یا مکانیکی و ارسال و دریافت دیتا استفاده می کنند. در این حالت نیاز به آدرس دهی پورت و کار با وقفه ها و DMA و آدرس های حافظه می باشد. شاید بیش از 90 درصد نوت بوک های امروزه فاقد این پورت می باشند، بنابراین اگر ار کاربران پورت سریال هستید، موقع خرید حتماً به آن توجه کنید و نیز بدانید که بر خلاف ادعای بسیاری از فروشندگان با مبدل های USB-to-Serial و یا PCMCIA-to-Serial این گونه کاربردها عملی نخواهد شد. تنها راه ممکن استفاده از Replication Port می باشد.

SONOMA
نسل بعدی Centrino می باشد که قابلیت های جالبی مثل پشتیبانی از DDR2، PCI Express، FSB 533، SATA و ... را به ارمغان آورده است. هم اکنون نوت بوک های Sonoma در کشور ما عرضه می شوند.(انشاءا... در شماره های آینده به تفصیل در مورد آن بحث خواهم کرد)

گارانتی ایران و بین الملل
اکثر نوت بوک های موجود در کشور ما، از گارانتی خود شرکت سازنده ، در ایران برخوردار نیستند و دلیل آن هم واضح است، چرا که اصولاً سازندگان نوت بوک به دلایل مختلف از جمله تحریم و ... در کشور ما نمایندگی مجاز ندارند.(بر خلاف آنچه که در مورد به اصطلاح نمایندگی های مجاز و حتی انحصاری! می بینید و می شنوید!!!) بنابراین در صورت بروز اشکال، باید دستگاه را به نمایندگی های مجاز خارج کشور (معمولاً دبی) انتقال دهید تا از گارانتی بین المللی آن (به جز ایران) استفاده کنید.
اما بعضی از فروشندگان خودشان اقدام به دادن خدمات می کنند و نوت بوک های معیوب را در صورت امکان رفع اشکال می کنند و در صورتیکه امکان تعمیر در داخل نباشد، آن را به نمایندگی مجاز درخارج ارسال کرده و پس از تعمیر به مشتری خود عودت میدهند.
پس اگر اهل مسافرت خارج نیستید، حتماً با گارانتی ایران بخرید.
در جدول زیر، طبقه بندی نوت بوک ها بر اساس مشخصاتشان نشان داده شده است.

 

جدول 3: طبقه بندی نوت بوک ها بر اساس پیکره بندی

 

بسیاری از فروشندگان به شما اجازه می دهند که نوت بوک خود را طبق سلیقه خود پیکربندی کنید . مثلا آیا Wireless می خواهید؟ آیا نمایشگر بزرگ تر می خواهید؟ آیا گرافیک قوی تر می خواهید؟ آیا حافظه یا هارد بیشتر می خواهید؟ و آیا ...
این ارتقا دادن ها را می توان در زیر مشاهده کرد : ( البته توجه داشته باشید که قیمت های ارائه شده در هنگام خرید نوت بوک اعتبار دارند و نه بعد از مدتی استفاده از نوت بوک ) 
• ارتقا پردازنده : حدود 90 هزار تومان برای هر پله ارتقا پردازنده منظور می گردد. (مثلاً برای ارتقا از پردازنده Centrino با فرکانس 1.7 GHz به 1.8 GHz)

• ارتقا هارد دیسک: حدود 50 هزار تومان برای هر پله ارتقا هارد دیسک منظور می گردد. (مثلا از 40 GB به 60GB یا از 60GB به 80GB)
• LCD بزرگ تر: حدود 100 هزار تومان برای هر پله ارتقا ( مثلا از 14 به 15 اینچ )
• رزولوشن بالاتر: برای XGA به SXGA+ حدود 50 هزار تومان و از SXGA+ به UXGA+ حدود 100 هزار تومان.
• ارتقا درایو CD به درایو DVD حدود 25 هزار تومان.
• ارتقا درایو CD به درایو CD-RW حدود 25 هزار تومان.
• ارتقا درایو CD به درایو Combo حدود 100 هزار تومان.
• ارتقا درایو CD به درایو DVD-RW حدود 150 تا 200 هزار تومان.
• اضافه کردن یک باطری خارجی یا باطری داخلی دوم حدود 100 تا 200 هزار تومان.
• اضافه کردن یک شارژ اضافی حدود 75 تا 110 هزار تومان.
• اضافه کردن یک کارت شبکه بی سیم داخلی یا با کارت PCMC1A حدود 25 تا 50 هزار تومان.
• ارتقا از ویندوز ایکس پی خانگی ( Home ) به حرفه ای ( Professional ) حدود 75 تا 100 هزار تومان.
• افزایش حافظه از 256MB به 512MB حدود 45 هزار تومان.
• اضافه کردن یک کارت گرافیک قوی تر با حافظه بیشتر حدود 100 هزار تومان (در هر نوت بوکی عملی نیست) .

• اضافه کردن یک Port Expander حدود 150 تا 250 هزار تومان.

 

و اما نکته پایانی :
هرگز به اظهارات فروشنده بسنده نکنید و حتماً مشخصات کامل نوت بوک انتخابی خود را در سایت سازنده آن بررسی کنید.