اشاره :
آیا شما واقعاً به یک نوت بوک نیاز دارید و یا فقط دوست دارید که یک نوت بوک داشته باشید؟ نوت بوک های امروزی، به اندازه ای قدرتمند شده اند که به راحتی می توان از آنها به عنوان جایگزین کامپیوترهای رومیزی استفاده کرد. آنها خیلی سبک تر و زیباتر شده اند. خیلی از مردم کامپیوترهای رومیزی را کاملاً کنار گذاشته اند و از نوت بوک ها برای رفع کلیه نیازهای کامپیوتری خود استفاده می کنند. طبق آمار، در سال 2004 درصد رشد تولید و ساخت و فروش نوت بوک ها از کامپیوترهای رومیزی پیشی گرفته است. خریداران نوت بوک باید با ژرف اندیشی، پارامترهایی نظیر اندازه، وزن، ابعاد نمایشگر، عمر باطری، کیفیت کیبورد و ... را در نظر بگیرند و فقط به خصوصیات سیار بودن نوت بوک ها مثل شبکه های بی سیم آن توجه نکنند. امروزه خریدن یک نوت بوک مناسب واقعاً به یک فن تبدیل شده است و متاسفانه اکثریت خریداران نوت بوک مخصوصاً در کشور ما یا به این فن آگاهی ندارند و یا با دید کامپیوترهای رومیزی به نوت بوک ها نگاه می کنند. اگر شما هم می خواهید از قافله عقب نمانید، به این نکات مهم و کلیدی توجه کنید.

اول تکلیف خودتان را مشخص کنید!
این نکته خیلی مهم است که شما از نوت بوک خود در حال حاضر و در آینده چه انتظاری دارید. برای مثال اگر شما قصد کار بر روی قطعات ویدئویی و صوتی را دارید، نیاز به یک هارد دیسک با ظرفیت بالا (حداقل 160GB) و یک سی دی رایتر و یک درایو DVD چند فرمته  برای گرفتن فایل های پشتیبان دارید، چرا که معمولاً این فایل ها حجم زیادی را اشغال می کنند. اگراهل اینترنت هستید، داشتن یک ارتباط با پهنای باند بالا برای دانلود کردن سریع تر و ارتباطات اینترنتی چند رسانه ای یک ضرورت محسوب می شود. در عین حال باید مطمئن باشید که حتماً یک کانکتور شبکه روی نوت بوک خود دارید. معمولاً برای کاربرانی که از نوت بوک به عنوان جایگزینی برای PC ها استفاده می کنند، مهمترین کاربرد، کاربردهای چند رسانه ای می باشد.

به جیب خود توجه کنید!
تا چند سال پیش، به سختی یک نوت بوک زیر دو میلیون تومان پیدا می شد، ولی امروزه شما به راحتی نوت بوک های زیر یک میلیون تومان هم پیدا می کنید. مطمئن باشید که این قیمت ها باز هم پایین تر خواهد آمد. نوت بوک ها هنوز نسبت به کامپیوترهای رومیزی، گران تر می باشند. در عین حال بر خلاف کامپیوترها، به راحتی نمی توان آنها را ارتقاء داد. اگر قصد خرید نوت بوک دارید، حتماً آن مدلی را انتخاب کنید که تمام  نیازهای شما را برآورده می کند. براساس بودجه خود برنامه ریزی کنید. اگر شما دقیقاً بدانید که چقدر می خواهید هزینه کنید، انتخاب گزینه مناسب با ویژگی های مد نظر شما آسان تر خواهد بود. هزینه ها می توانند به سرعت اضافه شوند. خریدن یک دستگاه با 1GB حافظه برای کسی که در هر لحظه فقط با یک برنامه کار می کند، کاملاً اشتباه است ولی 256MB حافظه برای این فرد، کاملاً مناسب است. البته باید توجه داشته باشید که معمولاً 512MB حافظه توصیه می شود تا ویندوز XP بتواند به طور بهینه کار کند. همچنین اگر شما یک کارت گرافیک قوی انتخاب می کنید، باید توجه داشته باشید که مجبورید هزینه مضاعفی را برای یک نمایشگر قوی تر بپردازید که بتواند رزولوشن های بالاتر از حد نرمال را که توسط کارت گرافیک شما ارائه می شود را پشتیبانی کند.

وزن
همیشه وزن کل را در نظر بگیرید. هنگام خرید از معیار وزن کل نسبت به وزن دستگاه استفاده کنید. وزن کل، شامل خود نوت بوک بعلاوه تجهیزات جانبی ضروری آن می باشد. (مثل شارژر و کابل برق آن که وزن آنها حدوداً 400 گرم می باشد) در ضمن بعضی از نوت بوک های دارای درایوهای CD یا DVD خارجی می باشند ( معمولاً وزن آنها بین 1 تا 5 / 1 کیلوگرم می باشد). بعضی از فروشندگان وزن نوت بوک را بدون در نظر گرفتن درایو CD یا DVD داخلی آن بیان می کنند، چرا که گاهی محل قرار گرفتن این درایوها را با یک پوشش موقتی می پوشانند و در واقع نوت بوک بدون درایو وزن می شود و در نتیجه حدود 300 گرم وزن آن پایین تر می آید.
روی اختلاف وزن های پایین خیلی تکیه نکنید. در نظر بگیرید که مجموعاً شما چه چیزهایی را در کیف خود و روی دوش خود باید حمل کنید. باید توجه داشت که یک نوت بوک 5 / 2 کیلوگرمی بایک نمایشگر خوب و دو تا درایو ، فقط 500 گرم از یک نوت بوک 2 کیلوگرمی با یک نمایشگر کوچک، کیبورد کوچک تر و بدون درایو سبک تر می باشد. در ضمن در کیف خود احتمالاً علاوه بر یک نوت بوک، وسایل جانبی دیگری مثل شارژر، گوشی موبایل، MP3 Player، اسناد، تقویم و .... نیز خواهید داشت که وزن آنها هم احتمالاً بین 1 تا 4 کیلوگرم می باشد. بنابراین اولاً داشتن اندکی وزن بیشتر، به داشتن  امکانات بیشتر می ارزد و ثانیاً نوت بوک با قابلیت بیشتر، نیاز به بسیاری از وسایل جانبی را حذف می کند.
نوت بوک را در فروشگاه بلند کنید و مدتی آن را جابجا کنید. آن نوت بوکی که محکم تر و مقاوم تر به نظر می آید و خیلی هم سنگین نیست را انتخاب کنید.
محدوده وزن نوت بوک ها از حداکثر 8 کیلو گرم که مربوط به نوت بوک های جایگزین دسکتاپ می باشند، شروع شده و 5 / 2 تا 5 / 4 کیلوگرم برای مدل های معمولی که دارای درایو نوری و فلاپی داخلی می باشند را در بر می گیرد و به یک کیلوگرم برای نوت بوک های خیلی باریک ختم می شود. البته در میان این محدوده وزنی، نوت بوک های میانی که دارای یک درایو نوری و بدون فلاپی می باشند، بیشترین تقاضا را دارند، چرا که توازن مناسبی بین وزن آنها و خصوصیات و توانایی آنها وجود دارد.

اندازه
در دنیای نوت بوک ها، اندازه یک پارامتر حیاتی است. اندازه یک نوت بوک روی دو پارامتر مهم دیگر آن تاثیر می گذارد: قابلیت حمل و اندازه نمایشگر.
اگر همیشه در سفر هستید و از نوت بوک خود مکرراً ولی در مدت های کوتاه استفاده می کنید، بهترین مدل برای شما سری Ultraportable می باشد که کمترین فشار را به شانه های شما وارد خواهد آورد!
از طرف دیگر اگر ساعت ها روبروی نوت بوک خود می نشینید و با آن کار می کنید نوت بوک های سری Desktop Replacement مفیدتر خواهند بود. امروزه نوت بوک هایی با نمایشگرهای 17 اینچی عرضه می شوند که برای این افراد بسیار مناسب هستند ولی در عوض وزن آنها تا سه برابر نوت بوک های ظریف خواهد بود.
نوت بوک های بزرگ تر، مقاوم تر می باشند. یک نوت بوک کوچک با اجزا ظریف خیلی بیشتر احتمال آسیب در اثر سقوط دارد تا یک نوت بوک بزرگ تر که به علت داشتن فضای بیشتر، مقاوم سازی بیشتری در طراحی آن شده است. البته خطر شکستگی نمایشگر برای نوت بوک های کوچک تر که دارای نمایشگر کوچک تری هم می باشند، کمتر است .  اگر قصد دارید که نوت بوک را به جای یک کامپیوتر دسکتاپ به کار ببرید، نوت بوک های سری " جایگزین دسکتاپ " ( Desktop Replacment ) ، گزینه مناسبی می باشند. اینها با همان پردازنده های معمولی PC ها و دیسک سخت های با ظرفیت بالا و درایوهای نوری می باشند که نسبتاً قیمت پایین تری هم دارند.

شکل1 : Desktop Replacement HP Pavilion DV4000

شکل 2 : نوت بوک مدل  Dell Latitude X1 Ultraportable  با وزن 1.14 kg  و ابعاد 25 x 286 x 196.8 mm

پردازنده
پردازنده های پنتیوم موبایل اینتل در بخش مصرف توان، بازدهی خوبی دارند. در آزمایشات متعدد، نوت بوک هایی که از پنتیوم موبایل استفاده می کنند( نوت بوک های معروف به Centrino )، از نوت بوک های مجهز به Pentium 4 Mobile موبایل، سریع تر عمل  کردند. این پردازنده ها درعین حال طول عمر بیشتری را برای باطری به ارمغان می آورند. البته شما هنوز هم می توانید یک پردازنده پنتیوم 4 موبایل را انتخاب کنید، ولی باید بدانید که اکثر فروشندگان به استفاده از نوت بوک های مجهز به پنتیوم موبایل روی آورده اند و احتمالاً شما جزء آخرین نفراتی هستید که از پنتیوم 4 موبایل استفاده می کنید. پس از قافله عقب نیفتید!
بعضی از نوت بوک های رده Ultraportable  از پردازنده AMD Athlon XP-M یا (Ultra Low Voltage) Pentium M-ULV استفاده می کنند که عمر باطری طولانی تر و کارایی قابل قبولی دارند. نوت بوک های محدودی هم وجود دارند که از پردازنده های Pentium4 یا AMD Athlon64 معمولی که در کامپیوترهای رومیزی استفاده می شوند، بهره می گیرند که کارائی بالایی را به ارمغان می آورند ولی این سری از نوت بوک ها یک پاشنه آشیل دارند و آن هم حرارت بالایی است که توسط پردازنده تولید می شود و البته مصرف توان بالای پردازنده هم مشکل کمی نیست .
البته در مورد پردازنده، همیشه یک اصل وجود دارد: هر چه فرکانس بالاتر، بهتر! (البته در مورد پردازنده های یک خانواده)

شکل3 : پردازنده پنتیوم موبایل از مجموعه Centrino

حافظه
نوت بوک های امروزی معمولاً بین 256 تا 512 مگا بایت حافظه دارند. 256 مگا بایت حداقل حافظه برای کاربردهای معمولی و مخصوصاً کارکردن با ویندوز XP می باشد. هرچه مقدار حافظه شما بیشتر باشد، مدت بیشتری می توانید با نرم افزارهای روز دنیا پیش بروید. اگر استفاده شما از نوت بوک، فقط به کاربردهای عمومی مثل Excel  ،Word  ،  E-mail و ... محدود می شود 256MB حافظه برای شما کافیست، ولی اگر دنبال ادیت و پردازش فایل های صوتی و ویدئویی هستید، حداقل روی 512MB فکر کنید.

دیسک سخت
آیا این نوت بوک اولین کامپیوتر شماست یا در کنار یک کامپیوتر رومیزی استفاده خواهد شد؟ اگر تنها کامپیوتر شماست، حداقل به یک دیسک سخت 60GB فکر کنید ولی اگر کامپیوتر دیگری هم دارید، احتمالا یک دیسک سخت 40GB برای شما کافی است به شرط آنکه خیلی اهل موسیقی و فیلم نباشید !  ممکن است که شما به فضای بیشتر نیاز نداشته باشید، ولی هارد دیسک ها  روز به روز برزگتر می شوند. امروزه ظرفیت آنها حداقل 40GB می باشد. البته هنگام خرید، اگر قصد تعویض هارد خود را داشته باشید و یک هارد 120GB را انتخاب کنید، حدود 150 هزار تومان اضافه باید پرداخت کنید.
در مورد هارد دیسک خست به خرج ندهید. تفاوت قیمت بین یک هارد 40GB با 60GB ، هنگام خرید حدود 40 هزار تومان می باشد، بنابراین تا آنجا که بودجه شما اجازه می دهد، از هارد بزرگ تری استفاده کنید. ارتقاء هارد دیسک به یک ظرفیت بالاتر بعد از خرید دستگاه، اولاً هزینه بیشتری را می طلبد، چرا که هارد شما به عنوان یک قطعه دست دوم محسوب می شود و ثانیاً مخصوصاً برای کاربران عادی کار مشکل تری می باشد و ثالثاً، انتقال اطلاعات و نصب مجدد نرم افزارها هم، خالی از زحمت نیست.

شکل4 : هارد دیسک نوت بوک

باطری
اگر چه نوت بوک ها، وعده سیار بودن می دهند، ولی آیا واقعاً همیشه بدین صورت است؟ البته واضح است که مزیت سیار بودن، کاملاً به طول عمر باطری نوت بوک بستگی دارد. بنابراین دنبال نوت بوک هایی باشید که طول عمر طولانی تری دارند و یا امکان استفاده از باطری دوم را هم می دهند و در غیر این صورت، بعد از مدت کوتاهی مجبور به شارژ کردن باطری می شوید و این یعنی از دست دادن قابلیت سیار بودن!
عمر باطری نوت بوک ها با آمدن پنتیوم موبایل، یک پله به جلو رفت. در اکثر آزمایشات، عمر مفید باطری ها در نوت بوک های مجهز به پنتیوم موبایل، حدود 5 / 3ساعت می باشد. البته بعضی از نوت بوکها تا 7 ساعت هم دوام می آورند. علاوه بر این، انتخاب باطری های Lithium ion باعث عمر بیشتری نسبت به باطری های Nikel-metal hydride می شوند. در عین حال بسیاری از فروشندگان، باطری های داخلی یا خارجی ثانویه ای هم همراه نوت بوک می فروشند که باعث افزایش کلی طول عمر باطری می شوند.
باطری ها همیشه کار نمی کنند. در صورت استفاده صحیح از یک باطری ، حدود 2 الی 3 سال قابل استفاده می باشد و سپس باید تعویض شود. (حدود 90 تا 135 هزار تومان)
به ادعای فروشنده در مورد عمر باطری کمی شک کنید! در دنیای نوت بوک، عمر باطری معمولاً کمتر از آن چیزی می باشد که فروشنده اعلام می کند!
گاهی تولید کنندگان، وزن نوت بوک های کوچک را با استفاده از باطری های 4 سلولی به جای 6 سلولی که برای حدود 2  ساعت مناسب می باشند، پایین می آورند. بنابراین خیلی از کاربران نیاز به یک باطری دوم پیدا می کنند که این نوع باطری، یا از نوع باطری اولیه می باشد که نیاز به یک محل خاصی برای نگهداری دارد و یا از نوع باطری های نصب شده در زیر و یا خارج نوت بوک می باشد. در هر دو حالت، وزن نوت بوک به مقدار قابل توجهی افزایش می یابد.

صفحه نمایشگر
نوت بوک ها از صفحات LCD به عنوان نمایشگر استفاده می کنند. مطمئن شوید که نمایشگر نوت بوک انتخابی شما مجهز به Active Matrix Display یا همان TFT می باشد. زیرا این نمایشگرها، صفحه روشن تری را در دید با زاویه فراهم می کنند. نوع دیگر آنها Passive Matrix Display می باشد که اگر نمایشگر را با زاویه مشاهده کنید، صفحه تیره دیده می شود.
به اندازه نمایشگر و رزولوشن آن دقت کنید. LCD های نوت بوک ها از 12 تا 17 اینچ می باشند. رزولوشن های متداول هم از 768 × 1024  تا 1200 × 1600 می باشند. نمایشگر را در حالت های مختلف امتحان کنید. یک نمایشگر که در نور طبیعی اتاق خوب به نظر می آید، ممکن  است در محیط بیرون و یا در محیط کم نور، بسیار بد عمل کند.
اندازه نمایشگر نوت بوک ها سیر صعودی پیدا کرده است. البته فقط کسانی که از نظر بودجه مشکلی ندارند، می توانند یک نمایشگر بزرگ و با دقت بالا بخرند. از طرف دیگر، افرادی که مدام در سفرند، نوت بوک های کوچکی با اندازه نمایشگرهای کوچک تر مثل 12.1 و 13.3 اینچی طلب می کنند.
رزولوشن بالا، معمولاً بهتر است مگر زمانی که شما سعی در خواندن متون دارید. بنابراین کاربران با چشم ضعیف، معمولاً از رزولوشن XGA ( 768 ×  1024) استفاده می کنند و نیازی به رزولوشن های بالاتر مثل SXGA+ ( 1050 × 1400  ) ندارند و در نتیجه نیازی به پرداخت پول بیشتر نمی باشد.

• نمایشگرهای عریض ( Wide Screen ) : این نمایشگرها دارای نسبت عرض به ارتفاع 16 به 10 ( گاهی 16 به  9) می باشند، در حالی که نمایشگرهای معمولی نرخ 4 به 3 دارند. این نمایشگرها برای نمایش فیلم بسیار بهتر عمل می کنند.(مثل پرده سینما) البته یک نکته ظریف وجود دارد و آن عبارتست از اینکه اندازه نهایی ( اینچ مربع ) آنها با یک نمایشگر معمولی یکسان است.

جدول1  : انواع نمایشگر و دقت نمایش آنها

صفحه کلید
اگر چه به اکثر کیبوردهای نوت بوک ها، می توان عادت کرد، ولی بهتر است قبل از خرید، کیبوردها را امتحان کنید. نوت بوک های ظریف و باریک، معمولا کیبوردهای کوچک تری دارند و در نتیجه فاصله دکمه ها به هم نزدیک تر می باشند و نیز در بعضی از مدل ها، ترکیب چیده شدن دکمه ها با حالت استاندارد، تفاوت دارد. مطمئن شوید که در کار کردن با کیبرد (در فشار دادن دکمه ها و حساسیت آنها) مشکلی ندارید. برای این منظور نوت بوک را روی میز و همچنین روی پا قرار دهید و با آن کار کنید. 
•  پارامتر Key Pitch: فاصله بین وسط یک دکمه روی کیبورد تا وسط دکمه  بعدی را گویند. برای کامپیوترهای رومیزی این پارامتر 19 میلی متر می باشد. برای بعضی از نوت بوک ها 18 میلی متر می باشد. برای اندازه گیری مقدار ، از سمت چپ دکمه Q روی کیبرد تا سمت چپ دکمه  [  را اندازه بگیرید و مقدار آن را بر 10 تقسیم کنید . ( چون 10 تا دکمه انتخاب شده اند )

ماوس
بعضی از نوت بوک ها، از Trackpad به عنوان ماوس استفاده می کنند که یک صفحه حساس به لمس معروف به Touchpad می باشد و بعضی دیگر از یک توپ کوچک که وسط دکمه های H  و G  قرار دارد و به عنوان Eraserhead معروف است، بهره می گیرند. بنابراین اول باید انتخاب کنید که کدام نوع را می پسندید. البته کار کردن با Trackpad معمول تر و آسان تر می باشد. بعضی از نوت بوک ها هر دو نوع را دارند. البته خیلی از کاربران ترجیح می دهند که یک ماوس معمولی را به نوت بوک خود متصل کنند ولی ماوس خود نوت بوک ، در حالت حرکت بسیار کارآمدتر می باشد. ابزار اشاره ( Pointing Device ) را کامل تست کنید، بعضی از آنها کمی سفت به نظر می آیند.

شکل 5 : نوت بوک مجهز به هر دو نوع ماوس

شکل 6  : نمای نزدیک از  Eraserhead و Trackpad