قبول دارم که عنوان چیپ ست های کیسه دار برای ذهن مخاطب چندان آشنا نیست و راستش را بخواهید سال هاست که می خواهم معادل مستقلی برای چیپ ست های IGP پیدا کنم، اما هر بار با در بسته برخورد کرده ام و استدعا دارم اگر معادل خوبی در چنته دارید رو کنید و خانواده ای را از نگرانی برهانید!

به طور کلی یادآور می شوم که چیپ ست های IGP به دسته ای از چیپ ست های ( Northbridge ) مورد استفاده در مادربردها اطلاق می شوند که در بطن خود یک فقره موتور گرافیکی فرد اعلا دارند و نیازی به استفاده از کارت گرافیک مستقل ندارند، هر چند برای روز مبادا در قاطبه مادربردهای جدید یک شکاف گرافیکی PCIe x۱۶ در کنار موقعیت پردازنده تعبیه می شود. نمی دانم پیش از این گفته بودم یا خیر، که این دسته از مادربردها، در عالم فانی پرفروش ترین هستند.

▪ اول؛ خاستگاه چیپ ست های کیسه دار

طراحان مادربرد از یک سو خوب دریافته بودند که قاطبه خریداران نیاز چندانی به پردازش گرافیک سه بعدی ( ۳D ) ندارند و در تهیه کارت گرافیک با مشکلاتی دسته و پنجه نرم می کنند. از دیگرسو خریداران تمایل داشتند بخشی از بازار پردازنده های گرافیکی را نیز به چنگ آورند. از این رو طرح تعبیه موتور پردازش گرافیکی در داخل چیپ ست اصلی مادربرد به اجرا درآمد و با موفقیت توام شد. نمی دانم تجربه موفق کدامیک از شرکت ها بود که دیگران را به دنبال کردن این رویه متوجه ساخت. شرکت های Intel، VIA، ATI، nVIDIA، SiS و Ali آن روزگار در این عرضه فعال بوده اند و اکنون نیز کم و بیش هستند!

نمی دانم این گفته صحت دارد یا خیر، که این چیپ ست های کیسه دار ( IGP ) اول بار برای مادربردهای مخصوص سرور طراحی شده بودند، زیرا مادربردهای سرور نیازی به پردازش گرافیکی نداشتند. البته این نوع مادربردها کماکان از همان چیپ ست های کیسه دار استفاده می کنند و راضی و خشنود هستند!

▪ دوم؛ Intel و جوجه هایش

از آنجا که هیچ حرکتی از چشمان تیزبین Intel پوشیده نمی ماند، تصمیم بر آن شد تا این بازار تقویت شود. لذا عده ای متخصص استخدام شدند و کار به شکلی جدی آغاز شد. در حال حاضر بیش از نیمی از بازار چیپ ست های ( HGP ) در کنف اختیار Intel قرار دارد. استفاده از چیپ ست های Intel در مادربرد لپ تاپ ها، سازندگان را مجبور به استفاده از موتورهای پردازش گرافیکی تعبیه شده در درون این موجودات کرد و این چنین شد که این گونه از چیپ ست ها رواج بیشتری پیدا کردند.

اگر به مشخصات فنی چیپ ست های شرکت Intel توجه کنید خواهید دید که نام موتور گرافیکی آن با عنوان GMA در زیر آن قید می شود. به طور کلی هریک از چیپ ست های Intel که در انتهای نام مدل آن حرف G قرار گرفته باشد از نوع چیپ ست های IGP است، یعنی موتور گرافیکی دارد. در ادامه نگاه مختصری خواهیم داشت به جوجه های گرافیکی ( GMA ) شرکت Intel از چهار پنج سال پیش به این سو!

● خاندان GMA ۹۰۰

شرکت Intel تاکنون چهار نسل از موتورهای گرافیکی نسل GMA را معرفی کرده است که GMA ۹۰۰ اولین آن ها محسوب می شود. موتورهای گرافیکی قدیمی تر از خانواده GMA با نام Extreme Graphic معرفی می شدند، موتور ۳۳۳ مگاهرتزی GMA ۹۰۰ نیز با عرضه چیپ ست های Intel ۹۱۰G، ۹۱۵G و Intel ۹۱۵Gx به صورت رسمی به بازاری جماعت معرفی شد که در ظاهر امر از پردازش گرافیک سه بعدی، DirectX ۹ و Shader Model ۲ پشتیبانی می کرد. بسیاری از لپ تاپ هایی که از نسل دوم ( Sonoma ) تکنولوژی Centrino بهره می بردند از موتور GMA ۹۰۰ استفاده می کردند.

موتور گرافیکی GMA ۹۵۰ برخی امکانات نرم افزاری ارایه شده توسط نسل قبلی خود را به صورت سخت افزاری درآورده و به همین دلیل از لحاظ کارایی بهبود یافته بود. چیپ ست های Intel ۹۴۰GML، ۹۴۵G ، ۹۴۵GU و Intel ۹۴۵GT از موتور ۴۰۰ مگاهرتزی GMA ۹۵۰ استفاده می کردند. این موتور گرافیکی حدود یک سال پس از معرفی GMA ۹۰۰ معرفی و به صورت گسترده در لپ تاپ های نسل سومی ( Napa ) تکنولوژی Centrino همراه پردازنده های نسل جدید Intel Core و اندکی بعد Intel Core ۲ استفاده شد.

خاندان GMA ۳۰۰۰

دقت داشته باشید که این موتور گرافیکی تفاوت های بسیاری با موتور گرافیکی جدید GMA X۳۰۰۰ دارد. راستش را بخواهید موتور گرافیکی GMA ۳۰۰۰ شباهت های فراوانی با نسل های قبلی خود دارد و یکی از ضعف های آن این است که بسیاری از قابلیت های خود را بر دوش نرم افزار نهاده.

این موتور گرافیکی همراه چیپ ست های Intel ۹۴۶GZ، Q۹۶۵ و Intel Q۹۶۳ عرضه و بیشتر در مادربردهای عام مورد استفاده در دسکتاپ ها کاربرد داشت و در وادی لپ تاپ ها با بی مهری روبه رو شد.

فرزندخوانده این موجود که اندکی بعد معرفی شد GMA ۳۱۰۰ نام گرفت و در چیپ ست های Intel G۳۱ ، G۳۳ ، Q۳۳ و Intel Q۳۵ تعبیه شد و همچون پدرخوانده خود در دنیای مادربردهای عام مورد توجه قرار گرفت.

● خاندان GMA X۳۰۰۰

حدود دو سال و خرده ای پیش همراه چیپ ست Intel G۹۶۵ موتوری معرفی شد که GMA X۳۰۰۰ نام داشت و به طور عملی نشان داد که یک سر و گردن بالاتر از نسل های قبلی خود است. راستش موفقیت های جدید ATI و nVIDIA طراحان شرکت Intel را بسی تکان داده بود. خاندان GMA X۳۰۰۰ برای استفاده در مادربردهای عام و اندکی بعد نسخه مخصوص ۶۶۷ مگاهرتزی GMA X۳۱۰۰ برای استفاده در لپ تاپ ها طراحی شد. پس از آن همراه چیپ ست های Intel GL۹۶۰ و Intel GM۹۶۵ لپ تاپ های نسل چهارمی، ( Santa Rosa ) تکنولوژی Centrino معرفی شد. این دو موجود حداکثر از ۲۵۶ مگابایت حافظه پشتیبانی می کردند و به گفته متخصصان از همه جا باخبر این چیپ ست ها پیش از این به طور اختصاصی برای پشتیبانی از سیستم عامل ویستا در لپ تاپ ها طراحی شده بودند و در حال حاضر بسیاری از لپ تاپ ها از آن ها استفاده می کنند. نسل های قبلی GMA جز آبروریزی از Intel در برابر هنرنمایی ATI، nVIDIA و VIA کاری نکردند و معرفی GMA X۳۰۰۰ بهانه جدیدی برای اعاده حیثیت Intel بود.

شاید تحمل همین فشارها و نتایج موفقیت آمیز خانواده GMA X۳۰۰۰ بود که نسخه بعدی آن یعنی موتور GMA X۳۵۰۰ همراه چیپ ست Intel G۳۵ برای استفاده در مادربردهای دسکتاپ روانه بازار شد و زبانم لال شود اگر بخواهم دروغ بگویم که کیفیتی فراتر از nVIDIA Geforce ۸۲۰۰ ارایه کرد. با این شرایط اگر ATI تکانی به خود ندهد، بعید نیست که در رتبه دوم کیفیت پس از موتور گرافیکی Intel قرار گیرد!

موتور GMA X۳۵۰۰ به طور کامل از DirectX ۱۰ و Shader Model ۴ پشتیبانی می کند و بخشی از قابلیت های نرم افزاری خود را به صورت سخت افزاری ارایه کرده است.

● و اما GMA X۴۵۰۰

نمی دانم Intel چه مسیری را طی می کند، اما معرفی موتور گرافیکی GMA X۴۵۰۰ نشان داده است که طراحان پردازنده خبره ای در اختیار دارد. به طور حتم خبر دارید که Intel طی یکی دو سال آینده کارت های گرافیکی مستقل خود را روانه بازار خواهد کرد. این شرکت دو سه سال پیش تیمی از بهترین ها را نزد خود گرد آورد و پس از آن تغییرات محسوسی در طراحی چیپ های گرافیکی رخ داد.

نسل چهارم موتورهای گرافیکی Intel حدود چهار ماه پیش تحت عنوان GMA X۴۵۰۰ معرفی شد و اندکی بعد مدل ارتقا یافته آن با نام GMA X۴۵۰۰HD برای استفاده در مادربردهای دسکتاپ در دسترس سازندگان مادربرد قرار گرفت. هم اکنون از GMA X۴۵۰۰ در چیپ ست های Intel G۴۳ و Intel G۴۱ و از موتور گرافیکی فاخر GMA X۴۵۰۰HD در چیپ ست Intel G۴۵ استفاده می شود.

راهکار Intel برای لپ تاپ های نسل پنجمی ( Montevina ) تکنولوژی Centrino۲ ارایه موتور اصلاح شده GMA X۴۵۰۰MHD در قالب چیپ ست های Intel Q۴۳ و Intel Q۴۵ است. تفاوت موتور X۴۵۰۰ با X۴۵۰۰HD در پشتیبانی مدل دوم از فیلم های با کیفیت بالا ( Full HD ۱۰۸۰p ) و دیسک های Blueray است.

آن گونه که نگارنده خبردار شده، چندی است که مادربردهایی با استفاده از موتور گرافیکی GMA X۴۵۰۰ در بازار داخلی توزیع شده اند که استفاده از آن ها باعث خشنودی رفتگان و آسایش خاطر حاضران خواهد بود.

● و اما بعد!

شرکت Intel نسل جدیدی از موتورهای گرافیکی خود را تحت عنوان GMA ۵۰۰ طراحی کرده است و قصد دارد در سیستم های قابل حمل Intel Atom از آن ها استفاده کند. براساس شنیده ها چیپ ست جدید US۱۵W که برای پشتیبانی از پردازنده های خانواده Z۵xx طراحی شده شامل موتور GMA ۵۰۰ است.

امید دارم با خواندن این نوشتار دید بهتری نسبت به چیپ ست های کیسه دار ( IGP ) پیدا کرده باشید. تا بعد!