اپن آفیس (Open Office)

بستهٔ نرم‌افزاری اُپن آفیس (OpenOffice.org)، مجموعه‌ای از نرم‌افزارهای اداری است که در سیستم‌عامل‌های گوناگونی مانند مایکروسافت ویندوز، گنو/لینوکس، مک اواس و سولاریس در دسترس است. این مجموعه رقیب مهمی برای برنامه‌های آفیس شرکت مایکروسافت شمرده شده و با قالب پرونده‌های آفیس مایکروسافت نیز سازگار است.

اپن آفیس یک نرم‌افزار آزاد است که تحت مجوز ال‌جی‌پی‌ال منتشر می‌شود. این برنامه را شرکت اوراکل و شرکت‌های نرم‌افزاری دیگر با کمک جامعهٔ علاقه‌مندان توسعه می‌دهند.

پیشینه

کد منبع پروژه اُپن آفیس در ژوئن سال ۲۰۰۰ میلادی بر روی شبکه اینترنت منتشر شد و مجموعه StarOffice از نسخه ۶٫۰ به بعد بر پایه کد توسعه یافته OO.o بنا شده‌است. مجموعه نرم‌افزارهای اداری StarOffice حاصل کار شرکت آلمانی StarDivision بود که در اواسط دهه ۱۹۸۰ میلادی تأسیس شده و مجموعه اداری آن در اوت ۱۹۹۹ توسط شرکت Sun Microsystems خریداری شد. شرکت Sun تا نسخه ۵٫۲ به توسعه مستقل StarOffice ادامه داد و پس از آن کد متن StarOffice را به‌صورت اپن سورس و با نام OpenOffice.org منتشر نمود. نخستین نسخه پایدار OO.o یعنی نسخه ۱٫۰ در نخستین روز ماه می سال ۲۰۰۲ منتشر شد.

نرم‌افزارها

اپن آفیس مجموعه‌ای از چند برنامه است که به طور یکپارچه ویژگی‌هایی را که از یک نرم‌افزار اداری انتظار داریم برمی‌آورند. بسیاری از این برنامه‌ها جوری ساخته شده‌اند تا شبیه برنامه‌های همانندشان در مایکروسافت آفیس باشند.
OOoWriter.svg     Writer     واژه‌پردازی که شبیه مایکروسافت ورد است و امکانات و ابزارهایش با آن قابل مقایسه است. این واژه‌پرداز می‌تواند بدون نیاز به هیچ نرم‌افزار اضافه‌ای مستقیماً خروجی PDF بسازد. همچنین می‌توان با آن صفحات وب را ساخت و ویراست.
OOoCalc.svg     Calc     نرم‌افزار صفحه‌گسترده‌ای شبیه مایکروسافت اکسل که توانایی‌هایش تقریباً با اکسل برابر است. برخی از ویژگی‌های Calc را اکسل ندارد؛ مثلاً Calc می‌تواند آرایه‌ای از نمودارها را به طور خودکار و با استفاده از داده‌های کاربر بسازد. همچنین می‌توان با آن مستقیماً خروجی PDF ساخت.
OOoImpress.svg     Impress     نرم‌افزاری شبیه مایکروسافت پاورپوینت برای نمایش اسلاید که می‌تواند خروجی فلش (SWF) بسازد و این خروجی را می‌توان در هر رایانه‌ای که Flash Player روی آن نصب است نمایش داد. همچنین می‌توان خروجی‌های PDF ساخت و نیز پرونده‌های ppt پاورپوینت را گشود. کمبود مهم این برنامه این است که طراحی‌های ازپیش‌آماده برای ساختن اسلاید را ندارد. هرچند که این طرح‌ها را در اینترنت به راحتی می‌توان یافت.[۱][۲]
OOoBase.svg     Base     برنامهٔ پایگاه داده شبیه مایکروسافت اکسس. نرم‌افزار Base می‌تواند پایگاه داده بسازد یا تغییر دهد، و برای دسترسی آسان کاربر به داده‌ها فرم و گزارش بسازد. این برنامه را می‌توان با سامانه‌های گوناگون پایگاه داده مانند پایگاه دادهٔ اکسس (JET)، داده‌های ODBC و MySQL و PostgreSQL به کار برد. این برنامه از نسخهٔ ۲٫۰ اپن آفیس به این مجموعه افزوده شده‌است.
OOoDraw.svg     Draw     نرم‌افزار ویرایش تصاویر برداری که توانایی‌هایش شبیه نسخه‌های آغازین برنامهٔ CorelDraw است. با آن می‌توان تصاویری شبیه فلوچارت و... را ساخت.
OOoMath.svg     Math     ابزاری برای نوشتن و ویراستن فرمول‌های ریاضی شبیه Equation Editor مایکروسافت. این فرمول‌ها را می‌توان به نوشتارهای دیگر در اپن آفیس چسباند. این برنامه می‌تواند خروجی PDF یا MathML هم بسازد.

قالب‌های پشتیبانی‌شده

قالب پیش‌فرض پرونده‌هایی که اپن آفیس می‌سازد OpenDocument یا همان ODF است. قالب ODF استاندارد رسمی سازمان جهانی استاندارد برای ذخیره‌سازی پرونده‌های اداری نیز هست[۳] و اپن آفیس پیشگام به‌کارگیری آن بوده‌است. اپن آفیس همچنین می‌تواند بسیاری از قالب‌های نرم‌افزارهای دیگر را بخواند و بنویسد، مانند وردپرفکت، مایکروسافت ورکس، RTF، و از همه مهم‌تر قالب‌های نرم‌افزار آفیس شرکت مایکروسافت.[۴] از نسخهٔ ۳ اپن آفیس ویژگی خواندن پرونده‌های قالب آفیس ۲۰۰۷ مایکروسافت نیز به این مجموعه افزوده شده‌است.[۵]

پروژه‌های مرتبط

اکسیژن‌آفیس

اکسیژن‌آفیس (OxygenOffice) نسخهٔ بهبودداده‌شدی از اپن آفیس است که قالب‌ها و طرح‌های ازپیش‌آمادهٔ بسیار زیادی را برای نوشتن نامه‌ها و طراحی اسلایدها و صفحه‌گسترده در اختیار کاربر می‌گذارد. این پروژه همچنین شامل تعداد بسیار زیادی تصویر و نگاره برای استفاده در محیط اپن آفیس است. [۶]

افزونه‌های اپن آفیس

اپن آفیس از نسخهٔ ۲٫۰٫۴ خود می‌تواند مانند فایرفاکس برنامه‌های کوچکی را به نام افزونه (extension) به خود بپذیرد. این افزونه‌ها ویژگی‌های تازه‌ای را به اپن آفیس می‌افزایند. بسیاری از این افزونه‌ها در وب‌گاه رسمی اپن آفیس موجودند. [۷]

نئوآفیس

نئوآفیس (NeoOffice) پروژهٔ مستقلی است که اپن آفیس را به محیط کاربری آکوا در مک اواس ده می‌برد. [۸]

پروژه OpenOffice.org و اهمیت آن

در میان نرم‌افزارهای آزاد و اپن سورس پروژه‌های بخصوصی هستند که اهمیت ویژه‌ای دارند. اما در این میان شاید پروژه‌ای چون OpenOffice.org اهمیت ویژه‌ای دارد که با هیچ کدام از پروژه‌های دیگر قابل قیاس نیست. شاید بتوان اهمیت این پروژه را در چند مشخصه آن خلاصه کرد:

* OO.o پروژه‌ای بزرگ:

پروژه OpenOffice.org مجموعه‌ای از نرم‌افزارهای اداری اپن سورس است. این مجموعه نرم‌افزارها حجم بزرگی از کد به زبان ++C را شامل می‌شود که آن را به یکی از بزرگ‌ترین پروژه‌های اپن سورس مبدل می‌کند.

* OO.o مجموعه اداری مجانی:

با مراجعه به سایت اپن آفیس می‌توانید نسخه قابل اجرای مناسب برای رایانه خود را به رایگان دریافت کرده و نصب نمایید. هیچ جای دیگری نمی‌توانید یک مجموعه اداری کامل و برای پلتفرم‌های گوناگون را – با رعایت پروانه آن - مجانی بدست آورید.

* OO.o و سطح تماس با کاربرای عادی:

بسیاری از پروژه‌های فعال دنیای اپن سورس و بین نرم‌افزارهای آزاد، یا به کار کاربران فنی رایانه می‌آیند یا درک مفهوم آنها نیاز به آشنایی با تعاریف و خصوصیات فنی نرم‌افزار آزاد یا اپن سورس دارد. در حالی که هر کاربر تازه‌کاری می‌داند که مجموعه اداری چطور نرم‌افزاری است و چه می‌کند. در نتیجه معرفی OOo به عنوان مجموعه‌ای اپن سورس به کاربران عادی رایانه، کاندیدای مناسبی است از آنچه آنان در استفاده از نرم‌افزارهای اپن سورس و آزاد به کف خواهند آورد.

* OO.o و رهایی از وابستگی به MS Office:

نرم‌افزارهای مجموعه OO.o از فرمتهای مخصوص MS Office که مجموعه اداری شرکت Microsoft است پشتیبانی می‌کنند. مجموعه MS Office یکی از مجموعه نرم‌افزارهایی است که کاربران Windowsهای مایکروسافت به شدت به آن وابسته‌اند. خصوصیت سازگاری OO.o با فرمتهای MS Office به این کاربران اجازه می‌دهد تا پرونده‌های خود را به فرمتهای دیگر تبدیل کرده و با سهولت از MS Office به OO.o یا نرم‌افزارهای اداری و دفتری دیگر مهاجرت کنند.

* جامعه کاربران و توسعه‌دهندگان فعال و انتشار نسخه‌های جدید در فواصل زمانی کوتاه:

همچون هر پروژه اپن سورس یا آزاد دیگری مجموعه‌ای بزرگ و فعال از کاربران و توسعه‌دهندگان پروژه OpenOffice.org را در بر گرفته‌اند. این جامعه همیشه در حال بحث درباره اجزای پروژه، رفع مشکلات کاربران، گزارش ایرادات و ترجمه مستندات و منوهای نرم‌افزارها به زبانهای محلی کاربران است. نتیجه این جنب و جوش آشکار شدن سریع ایرادها و رفع آنها در کوتاه‌ترین زمان ممکن است.